Chương trình dịch là gì? Phân loại chương trình dịch?

Khái niệm chương trình dịch

Chương trình dịch, còn được gọi là chương trình biên dịch, là một công cụ được sử dụng để chuyển đổi chương trình nguồn từ ngôn ngữ lập trình cao cấp sang chương trình đích được biểu diễn bằng ngôn ngữ máy và có thể thực thi trên máy tính.

Tại sao cần chương trình dịch?

Ngôn ngữ lập trình cao cấp không thể được nạp trực tiếp vào bộ nhớ và thực thi dưới dạng mã máy. Do đó, cần có một trình dịch để chuyển đổi chương trình viết bằng ngôn ngữ lập trình cao cấp thành mã máy. Chương trình dịch có trách nhiệm dịch chuỗi lệnh được viết bằng ngôn ngữ lập trình cụ thể (hay còn gọi là ngôn ngữ nguồn) thành một chương trình mới nhưng có dạng ngôn ngữ máy (ngôn ngữ đích).

Đặc điểm của chương trình dịch

Một chương trình dịch thuật cần đáp ứng các đặc điểm sau:

  • Tính toàn vẹn: Dữ liệu đầu vào viết bằng ngôn ngữ nguồn và đầu ra viết bằng ngôn ngữ đích phải hoàn toàn tương đương.
  • Tính hiệu quả: Chương trình dịch không được tiêu tốn nhiều tài nguyên tính toán và bộ nhớ và luôn đảm bảo kết quả tốt trong ngôn ngữ đích.
  • Minh bạch: Chương trình dịch phải rõ ràng về kết quả để người dùng có thể sửa lỗi sau mỗi bước.
  • Khả năng chịu lỗi tốt: Trình biên dịch có thể cho phép một số lỗi trong đầu vào và đưa ra các gợi ý xử lý phù hợp. Một chương trình dừng lại ở lỗi đầu tiên được coi là không tốt.

Phân loại chương trình dịch

Có hai loại chương trình dịch chính:

  1. Trình biên dịch: Nhận toàn bộ dữ liệu nguồn và dịch kết quả trong một lần. Trình biên dịch thường được sử dụng như một trình biên dịch.
  2. Người thông dịch: Nhận mã nguồn từng phần và thực hiện dịch từng phần khi nhận. Người thông dịch đóng vai trò là người thông dịch trong giao tiếp. Ngày nay, sự phân biệt giữa trình biên dịch và người thông dịch đang dần bị thu hẹp.

Vai trò của chương trình dịch

Chương trình dịch có vai trò quan trọng trong lĩnh vực lập trình vì nó có khả năng chuyển đổi chương trình viết bằng ngôn ngữ cao cấp thành chương trình có thể chạy trên các máy cụ thể. Chương trình dịch nhận đầu vào là một chương trình nguồn viết bằng ngôn ngữ lập trình cao cấp (dữ liệu đầu vào) và sau đó chuyển đổi nó thành chương trình đích bằng ngôn ngữ máy (đầu ra). Chương trình dịch giúp người lập trình lập trình bằng một ngôn ngữ này và dịch nó sang ngôn ngữ khác để máy tính có thể đáp ứng nhu cầu của người lập trình.

Phân loại chương trình dịch

Có một số loại chương trình dịch khác nhau, bao gồm:

  • Trình biên dịch tĩnh: Mã được tạo để chạy trực tiếp.
  • Trình biên dịch tự động: Mã được tạo phải được vị trí hóa trước khi có thể chạy.
  • Java là một ví dụ về ngôn ngữ lập trình kết hợp cả trình biên dịch và người thông dịch. Mã Java có thể được biên dịch thành mã byte và máy ảo thực thi mã byte dưới dạng diễn giải.

Các bước chạy chương trình dịch

Một chương trình dịch cần trải qua hai giai đoạn: giai đoạn phân tích và giai đoạn tổng hợp.

Giai đoạn phân tích nhằm phân tích chương trình nguồn để lập kế hoạch triển khai giai đoạn tiếp theo. Quá trình phân tích bắt đầu từ việc phân tích từ vựng, sau đó là phân tích cú pháp và cuối cùng là phân tích ngữ nghĩa. Mức độ phân tích chi tiết càng cao thì giai đoạn mã phía sau sẽ càng đơn giản và chính xác hơn.

Giai đoạn tổng hợp sẽ tạo ra chương trình đích bao gồm ba bước: tạo mã trung gian, tối ưu hóa mã và tạo mã. Quá trình này làm chuyển đổi chương trình nguồn thành chương trình đích.

Các bước chạy chương trình dịch cụ thể phụ thuộc vào loại chương trình dịch:

  1. Trình thông dịch: Thực hiện lặp đi lặp lại các bước sau: kiểm tra tính đúng đắn của câu lệnh tiếp theo trong chương trình nguồn, chuyển đổi câu lệnh thành câu lệnh tương ứng trong ngôn ngữ máy và thực hiện câu lệnh đó. Loại chương trình dịch này thích hợp cho môi trường đối thoại giữa người dùng và hệ thống.

  2. Trình biên dịch: Thực hiện hai bước sau: duyệt, kiểm tra, phát hiện lỗi, xác định chương trình nguồn có thể dịch không và dịch chương trình nguồn thành một chương trình đích có thể thực hiện trên máy và lưu trữ lại để sử dụng sau. Loại chương trình dịch này thuận tiện cho các chương trình ổn định và cần thực hiện nhiều lần.

HEFC

Đọc thêm về Chương trình dịch tại HEFC để hiểu rõ hơn về loại công cụ quan trọng này trong lĩnh vực lập trình.

Related Posts

Glutaraldehyde – Chất Sát Trùng Phổ Rộng

Ngày 03/05/2019 | Đã đọc 32,183 lần | Tác giả: TS. Huỳnh Trường Giang – Khoa Thuỷ sản – Đại học Cần Thơ 1. Glutaraldehyde là gì…

VỐN ĐIỀU LỆ TIẾNG ANH LÀ GÌ?

1. Vốn điều lệ tiếng Anh là gì? Charter là gì? Vốn điều lệ tiếng Anh được dịch là “Charter capital” hoặc có trường hợp khác được…

Thuế khoán là gì? Đối tượng áp dụng và cách tính thế nào?

1. Thuế khoán là gì? Thuế khoán là một loại thuế trọn gói dành cho các hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh. Do mức thuế…

Những điều cần biết về thuốc giảm đau thần kinh pregabalin (Lyrica)

Pregabalin (Lyrica) là gì? Cơ chế hoạt động của thuốc là gì? Cần lưu ý những điều gì khi dùng thuốc? Hãy cùng YouMed phân tích bài…

Mặt trái xoan là gì? Cách nhận biết và tướng số nam nữ

Mặt trái xoan luôn là một hình mẫu mà nhiều người ưu ái, đặc biệt là phụ nữ. Tuy nhiên, có rất nhiều điều thú vị xoay…

CỔNG GIAO DỊCH BẢO HIỂM XÃ HỘI ĐIỆN TỬ

Thông tin về mã bảo hiểm y tế và quyền lợi người tham gia qua các ký tự trên thẻ BHYT được quy định như thế nào?…