Phổi là tạng quan trọng trong hệ thống hô hấp

Phổi là cơ quan cần thiết để thực hiện quá trình hô hấp trong cơ thể con người. Chúng tạo nên hệ thống phía ngoài và bên trong của cơ thể. Hãy cùng tìm hiểu về cấu tạo của phổi để hiểu rõ hơn về sự hoạt động của chúng.

Hình thể ngoài của phổi

Phổi là một cơ quan xốp, đàn hồi, có hình dạng nửa hình nón và treo trong khoang màng phổi bằng cuống phổi và dây chằng phổi. Thể tích phổi có thể thay đổi tùy thuộc vào lượng khí chứa bên trong. Một người có thể chứa được tới 4500-5000ml không khí trong phổi của mình. Màu sắc của phổi cũng có thể thay đổi, từ hồng ở trẻ em đến xanh hoặc xám ở người lớn.

Trọng lượng và số lượng phổi

Trọng lượng phổi của một trẻ sơ sinh khoảng 50-60g, với tổng số hơn 30 triệu phế nang. Trong khi đó, ở người trưởng thành, trọng lượng phổi trung bình từ 300-475g, với khoảng 300 triệu phế nang.

Cấu trúc của phổi

Mỗi người có hai phổi, mỗi phổi có hình dạng gồm đỉnh, đáy và ba mặt ngăn cách nhau bởi các bờ. Mặt sườn của phổi là nhẵn, lồi áp vào mặt trong của lòng ngực và có các vết ấn lõm do xương sườn tạo ra. Mặt trung thất, hay còn được gọi là mặt trong, lõm sâu do có ấn tim. Ở phía sau, trên ấn tim, ta có rốn phổi. Rốn phổi là nơi các thành phần tạo nên phổi đi vào và ra khỏi phổi. Mặt hoành hay bề mặt đáy phổi lõm, úp lên vòm cơ hoành và nằm gần mặt trên của gan. Do đó, mủ của áp xe gan có thể cỡ qua cơ hoành và gây viêm nhiễm phổi.

Đỉnh và đáy của phổi

Đỉnh phổi có hình dạng tròn, nhô lên vào nền qua lỗ trên của lồng ngực. Động mạch dưới đòn chạy vắt ngang trước đỉnh màng phổi, và ở phía sau đỉnh màng phổi là hạch giao cảm cổ ngực.

Hình thể trong của phổi

Phổi được tạo nên từ các nhánh chia nhỏ bên trong phổi gồm phế quản chính, động mạch và tĩnh mạch phổi, động mạch và tĩnh mạch phế quản, mạng lưới mao mạch và các sợi thần kinh phức tạp. Tất cả các thành phần này được mô liên kết xen giữa và bao quanh phổi.

Sự phân chia của phế quản chính trong phổi

Tại vị trí ngang đốt sống ngực IV, khí quản tách ra thành phế quản chính bên phải và bên trái, tạo thành một góc khoảng 700. Phế quản chính bên phải ngắn hơn, to hơn và chếch hơn so với phế quản chính bên trái. Mỗi phế quản chính khi đi vào phổi sẽ tiếp tục phân chia thành các phế nang nhỏ hơn. Sau khi đi qua rốn phổi, mỗi phế quản chính trải qua hướng đi theo một trục gọi là thân chính. Từ thân chính, các phế quản thùy bắt đầu tách ra thành các phế quản nhánh bên. Các phế quản nhánh sau đó phân chia thành các nhánh nhỏ hơn, và tiếp tục chia nhánh nhiều lần cho đến khi trở thành các tiểu phế quản trên tiểu thùy và sau đó là tiểu phế quản tiểu thùy.

Tiểu thùy và mạng lưới mao mạch

Tiểu thùy được coi là đơn vị cơ bản của phổi, có hình dạng đa giác hiện lên trên bề mặt phổi. Bên trong tiểu thùy, các tiểu phế quản tận cùng sẽ chia thành các ống phế nang, các túi phế nang và cuối cùng là các phế nang. Con người có hơn 300 triệu phế nang. Mạng lưới mao mạch bao quanh các phế nang, giúp khí trong máu và phế nang dễ dàng khuếch tán qua các mao mạch và phế nang.

Cấu trúc của phế quản

Phế quản gồm bốn lớp chính: lớp sụn sợi, không có ở các tiểu phế quản hô hấp; lớp cơ trơn được xếp thành thớ ngang khi co thắt đột ngột, gây khó thở; lớp dưới niêm mạc và lớp niêm mạc có các tuyến phế quản.

Màng phổi

Màng phổi là một bao thanh mạc kín bọc lấy phổi, bao gồm hai lá: màng phổi tạng và màng phổi thành. Bình thường, hai lá màng phổi này gần nhau và chỉ tách xa nhau khi có dịch (tràn dịch màng phổi) hoặc khí (tràn khí màng phổi) tràn vào.

Hệ thống mạch máu và thần kinh của phổi

• Động mạch phổi phải và trái tách ra từ thân động mạch phổi. Các động mạch này phân chia thành các nhánh thùy, các nhánh phân thùy và tiếp tục chia nhỏ dần để tạo thành mạng mao mạch quanh phế nang.
• Mạng mao mạch xung quanh phế nang hợp lại thành các tĩnh mạch quanh tiểu thùy, các tĩnh mạch nhỏ sau đó hợp thành tĩnh mạch lớn và cuối cùng đổ vào tim ở phần trên và phần dưới của phổi mỗi bên.
• Hệ thần kinh của phổi bao gồm các sợi thần kinh chạy theo phế quản chính, tạo thành một mạng lưới xung quanh phế quản. Thần kinh phổi đi qua rốn phổi để chi phối các cơ và niêm mạc của phế quản và phế nang.

Đừng quên ghé thăm trang web HEFC để cung cấp thêm kiến thức bổ ích về sức khỏe và giáo dục.