Trong ngày hôm qua, cộng đồng mạng đã xôn xao với việc Trấn Thành chia sẻ ảnh chụp các tờ giấy sao kê ngân hàng trong chiến dịch quyên góp từ thiện. Trong quá trình này, một số người đã phát hiện rằng khi tải ảnh về và kiểm tra thông tin EXIF, ngày giờ và thiết bị chụp hiển thị trên EXIF khác với Modified Date trong thuộc tính của ảnh. Điều này khiến nhiều người nghi ngờ liệu ảnh đã được chỉnh sửa hay ghép lại?
EXIF và Modified Date có liên quan gì nhau?
Đầu tiên, chúng ta cần hiểu ý nghĩa của các thuật ngữ sau:
EXIF:
EXIF là từ viết tắt của “Exchangeable Image File Format” (định dạng tập tin ảnh có thể chuyển đổi). Khi chúng ta chụp ảnh bằng máy ảnh kỹ thuật số hoặc điện thoại di động, tập tin ảnh (JPEG, HEIC, DNG…) sẽ được ghi vào bộ nhớ của thiết bị. Trong tập tin ảnh này, thông tin EXIF cũng được lưu trữ.
EXIF cho phép chúng ta biết được ngày giờ chụp, các thông số tùy chỉnh trong máy ảnh như ISO, khẩu độ, tốc độ chụp, trạng thái flash, và vị trí chụp (nếu GPS được kích hoạt). Vì vậy, EXIF là nguồn thông tin “chân thực” nhất vì nó tường minh ghi lại các thông tin được ghi trực tiếp từ thiết bị chụp.
Created và Modified Date:
Created và Modified Date là thông tin về thời gian mà hệ điều hành máy tính (hoặc điện thoại) ghi lại về tình trạng của tập tin hoặc thư mục. Ví dụ, khi bạn sao chép một tập tin ảnh từ thẻ nhớ vào máy tính vào lúc 1 giờ chiều, máy tính sẽ ghi nhận rằng tập tin này được “tạo” (Create) vào ổ cứng lúc 1 giờ chiều đó. Khi bạn mở xem ảnh hoặc di chuyển nó sang một thư mục khác, thông tin thời gian sẽ thay đổi theo phân vùng mới trên ổ cứng và lúc này Modified Date cũng sẽ thay đổi mà không nhất thiết có nghĩa là bạn đã chỉnh sửa ảnh bằng các phần mềm sau chụp.
Để hiểu một cách dễ dàng, Created và Modified Date giống như một cuốn nhật ký ghi lại hành trình của tập tin đó khi “lưu thông” và chỉ được tính từ khi nó được ghi vào ổ cứng hoặc bộ nhớ máy tính.
Để làm rõ vấn đề này, mình đã thử tải lên Google Drive một ảnh mà mình chụp vào lúc 14:19 ngày thứ Hai (06/09/2021) như một ví dụ. Ban đầu, mình đã tải ảnh lên vào khoảng 12:00 trưa ngày hôm nay (08/09/2021) mà không chỉnh sửa gì. Khi đó, thời gian đã thay đổi (create và modify) theo thời gian trên ổ cứng đám mây của Google, vì vậy hiển thị ngày hôm nay. Khi mình chia sẻ liên kết để người bạn tải xuống máy tính, ảnh này lại được tạo mới một lần nữa theo thời gian trên máy tính của người bạn.
Nếu tiếp tục thử, bạn của mình có thể tiếp tục tải ảnh từ Google Drive riêng của mình và tôi tải xuống để xem kết quả. Kết quả mà tôi nhận được là máy tính của tôi sẽ ghi mốc thời gian hoàn toàn mới. Modified Date bỗng dưng trở thành 10:40 pm tối qua (07/09/2021) – vậy thời gian này từ đâu mà ra?
Để nói một cách hài hước như trong phim, dường như dòng thời gian đã bị “phá vỡ” khi hình thành nhiều “vũ trụ” khác nhau. Và theo dõi thời gian Created và Modified của một tập tin khi nó đi qua nhiều máy tính sẽ không khác gì việc bạn tìm kiếm một thực thể đang lơ lửng trong dòng thời gian của nhiều vũ trụ khác nhau. Khi đó, thời gian hiển thị trong thuộc tính có thể đúng, có thể sai, hoặc thậm chí nhảy vượt qua cả ngày.
Theo trang OrganizingPhotos.net, việc có sai lệch về ngày có thể có nhiều nguyên nhân:
- Thiết lập ngày giờ trên thiết bị không chính xác
- Ngày giờ trên thiết bị chụp bị đặt lại khi thay pin (áp dụng cho máy ảnh)
- Nếu sử dụng nhiều máy ảnh, có thể xảy ra sai lệch về thời gian khi đồng bộ thông tin
- Khi bạn chụp một ảnh đã được in và sử dụng máy quét để digitalize nó, thời gian sẽ được ghi lại theo thời gian ảnh được tạo ra trong máy quét
- Khi bạn tải và giải nén ảnh từ bất kỳ nguồn nào (bao gồm cả Internet), thông tin thời gian có thể không chính xác (metadata trong EXIF đã bị can thiệp hoặc loại bỏ)
Để kết luận, nếu bạn muốn biết thời gian chụp chính xác của một ảnh, hãy xem thông tin trên EXIF. Tuy nhiên, không nên so sánh EXIF với Modified Date để rồi suy nghĩ rằng ảnh đã bị chỉnh sửa, đặc biệt khi ảnh đã trải qua nhiều thiết bị và không gian lưu trữ khác nhau – giống như trong Multiverse of Madness.
Tuấn Lê
—————————–
Bài viết được chỉnh sửa bởi HEFC
