Tác giả: HEFC

CIA: Một vương quốc của những chiếc mặt nạ

Tất cả các cơ quan tình báo đều từng chịu đựng những sự lừa dối. Lĩnh vực tình báo là nơi thực tế và ảo ảnh cùng tồn tại, luôn đan xen vào nhau. Như cựu Giám đốc của Trung tâm Tình báo Mỹ (DCI) Richard Helm đã phát biểu trước Quốc hội, việc phát hiện ra một điệp viên hai mang là một trong những khía cạnh phức tạp và khó khăn nhất của hoạt động tình báo. Không ai có thể hoạt động lâu năm trong lĩnh vực này mà không bị lừa từ một, hai lần cho đến rất nhiều lần.

Những thất bại của CIA

Trong Cuộc chiến Lạnh, CIA đã tuyển mộ một số lượng lớn điệp viên hai mang và đã bị lừa không chỉ một vài lần mà là nhiều lần. Việc phát hiện ra các điệp viên hai mang ở Cuba, Đông Đức và Liên Xô, sau một thời gian ồn ào, sớm được lãng quên. Tình báo Mỹ luôn lo sợ những kẻ phản bội ẩn nấp trong hàng ngũ của mình hơn là những gián điệp nhị trùng.

Theo hồi ký của bậc thầy tình báo Đông Đức Markus Wolf, vào cuối những năm 1980, mọi điệp viên được CIA tuyển mộ để hoạt động trên lãnh thổ Đông Đức đều là điệp viên hai mang hoặc là nhân viên tình báo hoạt động cho chúng tôi ngay từ đầu. Họ thường xuyên cung cấp những thông tin sai lệch được lựa chọn cẩn thận cho người Mỹ. Các cựu quan chức của CIA đồng tình với tuyên bố này. Cựu Phó giám đốc CIA Bobby Ray Inman tuyên bố rằng hầu hết, nếu không muốn nói là tất cả, các điệp viên của CIA tại Đông Đức trong một khoảng thời gian hơn 20 năm đều là gián điệp nhị trùng. Giám đốc cuối cùng của bộ phận Liên Xô – Đông Âu của CIA Milton Bearden cũng thừa nhận rằng những kẻ sẵn sàng đổi phe đều là điệp viên hai mang.

Năm 1994, sĩ quan CIA Aldrich Ames bị bắt giữ vì làm gián điệp cho KGB và sau đó là SVR. Ames đã cung cấp cho KGB các chỉ dẫn về phương pháp làm việc của CIA, cho phép KGB tiến hành một chiến dịch “tẩm độc thông tin” lớn trong nhiều năm. Thông qua việc sử dụng các điệp viên hai mang, KGB đã chuyển cho CIA những thông tin “tối mật” được lựa chọn cẩn thận và hòa trộn một cách khéo léo giữa tin thật và tin giả.

Vì sao CIA che giấu những thất bại?

Trong lĩnh vực tình báo, việc tìm ra một “con chuột chũi” trong tổ chức của bạn tồi tệ hơn việc biết có một. CIA và FBI đã tiến hành những điều tra về các tổn thất của họ từ năm 1985-1986, nhưng họ đã giấu kín thông tin về cuộc săn chuột chũi của mình ngay cả khi được Ủy ban Giám sát Tình báo Hạ viện yêu cầu cung cấp thông tin về các vấn đề phản gián và việc mất các điệp viên tại Liên Xô. Thông tin chỉ được tiết lộ sau khi Ames bị bắt.

Trong suốt 9 năm, KGB đã sử dụng các điệp viên hai mang và kẻ đào tẩu giả để gây nhầm lẫn và đánh lạc hướng điều tra của CIA khi điều tra các tổn thất điệp viên trong giai đoạn 1985-1986. Mục tiêu của KGB là để CIA bị lôi cuốn vào những cuộc rượt đuổi “vịt trời” mà tránh xa Ames.

Vào cuối những năm 1980, CIA tự hào gọi Adolf Tolkachev là “điệp viên tỷ đô” của mình, khẳng định rằng nhà nghiên cứu điện tử Liên Xô đã tiết kiệm cho Mỹ số tiền gấp nhiều lần chi phí nghiên cứu và phát triển nhờ vào tin tức có sẵn trên radar quân sự của Liên Xô và thiết bị điện tử hàng không. Tuy nhiên, nhiều nhà nghiên cứu tin rằng Tolkachev là một điệp viên hai mang, vì anh ta chủ yếu cung cấp dữ liệu kỹ thuật khó xác minh.

CIA công bố câu chuyện về “điệp viên tỷ đô” nhằm chống lại cáo buộc rằng Tolkachev và người hậu Tolkachev đã đánh lừa Bộ Quốc phòng Mỹ và khiến họ tiêu tốn vô ích hàng tỷ đô la. Tuy nhiên, trong các tài liệu tình báo được giải mật, có nhiều thông tin xác nhận rằng cả Tolkachev và người hậu Tolkachev đều là gián điệp nhị trùng.

Áp lực tuyển dụng điệp viên ngầm và khả năng thăng tiến nghề nghiệp là lý do chính khiến CIA tuyển dụng nhiều điệp viên hai mang trong thời gian “Chiến tranh Lạnh”. Những thiệt hại do các điệp viên hai mang gây ra từ 1986 đến 1994 rất nghiêm trọng và đa dạng. KGB và sau đó là SVR đã gây nhiễu loạn và đánh lừa các điều tra viên của CIA và FBI trong suốt 9 năm trước khi Ames bị lộ diện.

Đọc thêm tại: HEFC