Kitô giáo là gì?
Kitô giáo, còn được gọi là Cơ Đốc giáo, là một trong những tôn giáo có nguồn gốc từ Abraham. Đây là một tôn giáo dựa trên sự tin vào giáo huấn, cái chết trên cây thập giá và sự sống lại của Giêsu Kitô, như được ghi lại trong Kinh thánh Tân Ước. Kitô hữu tin rằng Giêsu là Con Thiên Chúa và là Đấng Messiah của người Do Thái, như đã được tiên báo trong Kinh thánh Cựu Ước. Kitô giáo là một tôn giáo độc thần, với hầu hết Kitô hữu tin rằng chỉ có một Thiên Chúa duy nhất hiện hữu trong ba ngôi. Kitô giáo đã đóng một vai trò rất quan trọng trong văn hóa phương Tây.
Các hệ phái của Kitô giáo
Trong suốt hai thiên niên kỷ, các bất đồng về thần học và giáo hội học đã dẫn đến hình thành các hệ phái Kitô giáo khác nhau. Cảnh giáo và Chính thống giáo Cổ Đông phương đã tách ra khỏi Đại Giáo hội sau Công đồng Ephesus (431) và Công đồng Chalcedon (451). Công giáo Tây phương và Chính thống giáo Đông phương đã cắt đứt hiệp thông với nhau trong cuộc Ly giáo Đông-Tây năm 1054. Kháng Cách, không phải là một hệ phái đơn nhất, mà là thuật ngữ dùng để chỉ nhóm hợp, phát sinh từ cuộc Cải cách Kháng nghị thế kỷ 16.
Hiện nay, Kitô giáo là tôn giáo lớn nhất trên thế giới, với khoảng 2,3 tỷ tín đồ, chiếm hơn 31% dân số toàn cầu.
Một số thuật ngữ trong Kitô giáo
- Thiên Chúa giáo: Đây là tôn giáo chỉ tin vào một Thiên Chúa duy nhất – Đấng toàn năng tối cao và duy nhất. Những tôn giáo này thường có nguồn gốc chung từ Abraham và được gọi là tôn giáo độc thần. Các tôn giáo này bao gồm Do Thái giáo, Kitô giáo, Hồi giáo và một số tôn giáo nhỏ khác.
- Kitô giáo: Từ “Kitô” được dùng để phiên âm Christ, chỉ tôn giáo thờ và theo lời dạy của Chúa Jesus. Kitô giáo có ba nhánh lớn là Công Giáo La Mã, Chính thống giáo Đông phương và Tin Lành (Kháng Cách).
- Cơ Đốc giáo: Từ “Cơ Đốc” là phiên âm từ chữ Hán của Christ.
- Công Giáo La Mã: Đây là một nhánh của Kitô giáo, và cũng là nhánh lớn và lâu đời nhất.
- Giáo hội và các tông đồ: Trong Kitô giáo, có những người và những nhân vật quan trọng như Jesus (Giêsu), Peter (Phero), Matthew (Ma-thi-ơ), Mark (Mác-cơ), Luke (Lu-ca), John (Gioan, Giăng), Paul (Phaolo), và Quan tổng trấn Pilate (Philato).
- Kinh thánh: Gồm Cựu ước và Tân ước.
Lịch sử hình thành của Kitô giáo
Kitô giáo hình thành từ thời kỳ Đế chế La Mã, một trong những đế chế lớn nhất trong lịch sử, bao gồm một phần lớn châu Âu, vùng Cận Đông và vùng duyên hải phía Bắc châu Phi.
Lịch sử Kitô giáo bắt đầu từ khi Giêsu ra đời vào khoảng năm 6 – 4 TCN tại Bethlehem, thuộc vương quốc Judea.
Nền tảng cho sự hình thành và phát triển của Kitô giáo
Địa lý
- Lãnh thổ Đế chế La Mã rộng lớn và có hệ thống quản lý hành chính khá thống nhất.
- Giao thông thuận lợi, với việc xây dựng những con đường lát đá nối liền các vùng trong đế chế. Chính sách này giúp quân đội có thể di chuyển nhanh chóng từ một vùng này đến vùng khác (“Đường nào cũng về La Mã”).
→ Điều này rất thuận lợi cho quá trình truyền bá đạo của các tông đồ như thánh Paul.
Văn hóa, chính trị
- Giêsu, người Do Thái, sinh ra trong một nền văn hóa Trung Đông đã bị xâm lược bởi văn hóa La Mã – Hy Lạp.
- Thời kỳ Hòa bình La Mã (Pax Romana) khá yên bình, không có xảy ra chiến tranh hay xung đột lớn.
→ Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho sự hình thành và tiếp nhận một tôn giáo mới.
Ngôn ngữ
Ngôn ngữ tiếng Hy Lạp và La Tinh đã được sử dụng rộng rãi và thống nhất.
→ Đa số người dân có thể hiểu những lời dạy của Giêsu.
Niềm tin, tôn giáo
Thời kỳ này đánh dấu sự suy yếu của đa thần giáo (tin vào nhiều vị thần). Mỗi vị thần có quyền năng nhưng có giới hạn, có những đặc điểm thần thái rất giống con người và không còn phù hợp.
Nền tảng của Do Thái giáo và Triết học Hy Lạp
- Ban đầu, Kitô giáo chỉ là một nhánh của Do Thái giáo, được sáng lập bởi Giêsu, và dễ được người theo Do Thái giáo chấp nhận.
- Nhiều câu chuyện và hình ảnh của Kitô giáo được lấy từ Do Thái giáo. Kinh thánh cũng lấy một phần Cựu ước từ Do Thái giáo.
- Với tư duy hệ thống của triết học Hy Lạp, Giêsu đã xây dựng một ý thức hệ sống động.
- Nhiều Kitô hữu đã sử dụng nền tảng triết học để nghiên cứu và giải thích lời giảng của Giêsu và Kinh thánh, hình thành Thần học.
- Triết học Hy Lạp đã giúp mọi người hiểu và chấp nhận được những lời giảng dạy của Giêsu về một Thiên Chúa duy nhất, về hệ thống tư tưởng đạo đức giáo lý.
Cộng đồng Do Thái giáo
- Do Thái giáo là tôn giáo của dân tộc Do Thái, và Cựu ước là giao ước của Thiên Chúa đối với dân tộc này. Tuy nhiên, cũng có những người không thuộc dân tộc Do Thái nhưng muốn thờ một Thiên Chúa và tuân theo kinh Torah, tạo ra mâu thuẫn.
- Dân tộc Do Thái thường bị đày ải và làm nô lệ, sống trong sự áp bức và cai trị của Đế chế La Mã. Dù trong thời kỳ Giêsu, họ không có phản kháng công khai, nhưng luôn kỳ vọng sẽ có một Vị Cứu tinh xuất hiện, người là hậu duệ của vua David như tiên đoán trong kinh Cựu ước, để giải phóng họ khỏi ách đô hộ của La Mã, mong muốn có một đấng tối cao có thể thay đổi và giải quyết mâu thuẫn này.
- Vùng đất mà Giêsu sinh sống và truyền bá đều là những nơi nông thôn nghèo, không có sự phát triển thương mại, đời sống khó khăn, luôn lo sợ bị bách hại và có nhu cầu được bảo vệ. Điều này đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự xuất hiện của một tôn giáo mới, và đó chính là Kitô giáo.
Sự kiện chính trị trong lịch sử Kitô giáo
- Khi mới xuất hiện, Kitô giáo chỉ là một nhánh của Do Thái giáo và không bị chính quyền La Mã cấm đoán. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều sự khác biệt trong giáo lý của Kitô giáo, số lượng tín đồ cũng gia tăng, dẫn đến sự căm ghét và sợ hãi từ người theo Do Thái giáo (như phái Pharisee với Jesus). Chính quyền La Mã cũng trở nên ác độc hơn, đến mức người Kitô hữu phải sống dưới lòng đất.
- Năm 312, Hoàng đế Constantine nhận được sự chỉ dẫn từ Thập tự giá sau trận Cầu Milvian, nơi ông đánh bại Maxentius và thống nhất quyền lực ở cả Đông và Tây. Năm 313, ông ký chỉ thị Milano, cho phép người Kitô giáo được tự do thực hiện đạo.
- Năm 380, Theodosius I chính thức công nhận Kitô giáo là tôn giáo quốc gia của Đế chế La Mã.
→ Đế chế La Mã là một đế chế hùng mạnh và rộng lớn, việc một tôn giáo trở thành tôn giáo quốc gia đã dẫn đến sự tăng lượng tín đồ đáng kể.
Vui lòng xem bài viết gốc tại đây.
