Cartel là gì? Cartel là một hình thức thỏa thuận hợp tác giữa các doanh nghiệp trong thị trường thiểu quyền, nhằm kiểm soát nhiều khía cạnh như sản lượng, giá cả, nơi phân phối… Hãy cùng tìm hiểu rõ hơn về thuật ngữ này nhé.
Cartel là gì?
Từ “Cartel” trong tiếng Anh có nghĩa là thỏa thuận cạnh tranh. Cartel được định nghĩa là một thỏa thuận giữa các công ty liên minh nhằm kiểm soát giá cả hoặc loại trừ các đối thủ cạnh tranh mới.
Trong thỏa thuận Cartel, các thành viên đồng ý thống nhất về giá mua, giá bán, tăng hoặc giảm sản lượng hàng hóa đưa ra thị trường. Thỏa thuận này thường chỉ diễn ra trong thị trường thiểu quyền, nơi có nhiều người mua nhưng ít người bán.
Ngoài ra, trên thế giới còn có cả Cartel giữa các quốc gia. Đây là những hiệp định thương mại giữa các quốc gia nhằm ổn định sản lượng, giá cả hoặc một số khía cạnh khác của thị trường. OPEC là một ví dụ về loại hình Cartel giữa các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ.
“Cartel là tổ chức gồm các nhà sản xuất độc lập được thành lập để điều chỉnh hoạt động sản xuất, định giá hoặc tiếp thị của các thành viên nhằm hạn chế cạnh tranh và tối đa hóa sức mạnh thị trường của họ.”
- HEFC
Mục đích của Cartel là gì?
Các doanh nghiệp không hợp tác với nhau để tạo ra thỏa thuận Cartel là không tự nhiên. Cartel hướng đến những mục tiêu quan trọng như:
Tối đa hóa lợi nhuận
Hầu hết các thỏa thuận Cartel đặt lợi ích chung lên hàng đầu, trong đó có mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận. Cartel giúp các doanh nghiệp thống nhất giá bán và giảm thiểu sự cạnh tranh giữa họ. Tưởng tượng rằng các doanh nghiệp trong thỏa thuận Cartel như “đàn hổ” cùng nhau “săn mồi” thay vì cạnh tranh lãnh thổ.
“Bài trừ” đối thủ cạnh tranh mới
Sự liên kết giữa các doanh nghiệp trong một Cartel không chỉ tối ưu hóa lợi nhuận và tạo ra vị thế vững chắc trên thị trường thiểu quyền, mà còn gây khó khăn cho các doanh nghiệp mới khi gia nhập thị trường.
Mối liên kết bền vững giữa “ông trùm” khiến cho những doanh nghiệp nhỏ khó thâm nhập và hoạt động hiệu quả. Do đó, cartel còn được gọi là tập đoàn độc quyền hay nhóm độc quyền.
Nhìn chung, mục đích cốt lõi của cartel là tăng lợi nhuận và giảm cạnh tranh. Để đạt được những lợi ích này, các doanh nghiệp tham gia vào thỏa thuận Cartel phải trả một khoản phụ phí để duy trì liên minh và đảm bảo sự thực hiện các mục tiêu chung đã đề ra.
Đặc điểm của cartel
Sau khi tìm hiểu về cartel là gì và mục đích của nó, chúng ta có thể nhận thấy những đặc trưng của phương thức liên kết này:
Xuất hiện trong ngành công nghiệp độc quyền theo nhóm
Cartel thường xuất hiện trong một ngành công nghiệp độc quyền theo nhóm, nơi chỉ có rất ít người bán hàng hoặc hàng hóa chỉ được cung cấp cho một nhóm nhỏ khách hàng.
Đạt được “tiếng nói chung” trong kinh doanh
Cartel yêu cầu các doanh nghiệp ngồi lại cùng nhau thảo luận và đạt được sự thống nhất về nhiều vấn đề trong hoạt động kinh doanh như phân chia tỷ lệ thị trường, thiết lập giá bán, tăng/giảm giá, cắt giảm số lượng hàng bán, phân bổ vùng bán hàng, phân bổ khách hàng, thành lập doanh nghiệp bán hàng chung, gian lận thầu, thay đổi các điều kiện hoặc chính sách bán hàng…
Nếu không đồng ý với tỷ lệ phân chia thị trường, các thành viên cần đề xuất cách phân chia lợi nhuận độc quyền phù hợp.
Các loại cartel tiêu biểu
Trên thị trường, có hai loại cartel phổ biến:
Cartel thỏa thuận mức giá
Đây là loại cartel phổ biến nhất và có những đặc điểm sau:
- Các thành viên thống nhất định mức giá tối thiểu và tối đa.
- Các thành viên thảo luận về công thức tính giá và biên độ tăng/giảm giá để có giá trên thị trường đồng bộ.
Cartel ngăn chặn sự gia nhập của doanh nghiệp mới
Đây là loại cartel nhằm ngăn chặn doanh nghiệp mới “xâm nhập” vào thị trường. Cartel này có các điều khoản về:
- Nội quy và nguyên tắc hoạt động của thành viên trong liên minh, đi kèm với các điều kiện ràng buộc để ngăn chặn sự cạnh tranh đối với thành viên mới gia nhập.
- Quy định cấm cạnh tranh đối với thành viên, chẳng hạn như cấm rút khỏi liên minh hiện tại để gia nhập một liên minh mới đang cạnh tranh với liên minh này.
- Điều khoản phân chia tỷ lệ thị trường phân phối theo quy mô và tính chất hoạt động của các thành viên trong liên minh.
- Điều khoản hạn chế sản xuất hoặc ấn định sản lượng lưu thông ngoài thị trường.
- Điều khoản tẩy chay các sản phẩm của doanh nghiệp khác đang cạnh tranh hoặc ảnh hưởng đến uy tín của liên minh.
Bây giờ bạn đã biết rõ về Cartel rồi phải không? Cartel là một hình thức liên minh giữa các doanh nghiệp nhằm mục đích cụ thể. Hy vọng việc tìm hiểu về khái niệm và các vấn đề liên quan đến Cartel trên đây sẽ giúp bạn hiểu thêm về thuật ngữ kinh tế quen thuộc.